Ådne studieblogg MKK101 2019

Når laua på trea gulnast og dett på bakken og utetemperaturen fell, då er det slaktetid. Den 25. oktober 2019 samla MKK-studentane seg på garden til Eli og Nils Martin Romestrand i Barstadvika for å vere med på å slakte tre lam. Dette var ei lærerik oppleving der vi ikkje berre fekk vere med og sjå på, men også delta aktivt i flåinga. Etter denne studiesamlinga skulle vi studentane konservere eigne kjøtprodukt og dokumentere prosessen. Sjølv har eg valt å lage spekelår av kjekjøt. Slaktedag i Barstadvik Då Nils Martin og sonen henta det fyrste lammet som skulle på slaktebenken, fekk stemninga eit drag av alvor i seg. Likevel verka det som om alle studentane tok slaktinga veldig greit, og lamma ante nok ingenting på førehand om den lagnaden dei skulle få. Etter sjølve avlivinga skulle studentane hjelpe til med ymse oppgåvar. Nokre blei sett til å røre blod, somme skulle hjelpe til å bere slakta eller halde ein fot og nokre fekk også hjelpe til med flåinga. Sjølv fekk eg eit sauehovud...

Volda bygdetun. Foto: sunnmore.museum.no Søndag 22. september 2019 arrangerte MKK-studentane familiedag på Haueleite i høve Forskingsdagane i Volda. Haueleite er eit tun med gamle sunnmørshus som tilhøyrer Volda bygdemuseum. På tunet hadde vi fem ulike postar der vi formidla konservering og tradisjonsmat til born og vaksne. Eg og Liz Torine Enerhaug hadde tatt på oss å steike potetkaker, og alt i alt vil eg seie det blei vellukka på tross av at vi hadde ein del problem under oppstarten. Soga om poteta Føremålet vårt med å steike potetkaker var i stor grad å formidle soga om poteta i Noreg. Poteta er opphavleg frå Andesfjella i Sør-Amerika, og kom fyrst til Noreg på 1700-talet. Sjølv om poteta er ein folkekjær rotvekst i dag, blei ho ikkje særleg godt motteken i byrjinga (Riddervold 1996, s. 88.89) . Mellom anna oppsto diverse ovtru rundt poteta, og ho blei gjerne kalla "djevelens verk" av di ho veks under jorda og heller ikkje er nemnd i bibelen (Granheim ...

To konserverte produkt: ekte surkål og kirsebærsyltetøy Naturen er ein sirkel av liv og død. Han gjev oss grøde i form av råvarer, og etter ei tid tek han råvara tilbake, slik at ho blir til jord og næring for nye råvarer ( Riddervold, 1996, s. 13). Slik er « det store spelet» vi kallar livet. Vi menneskje, og kanskje særleg her i Norden, har vore avhengige av å «jukse» i dette spelet for å halde oss i live gjennom dei kalde og lange vintrane. Dette har vi gjort ved å konservere maten, og det er i stor grad det nordisk tradisjonsmat handlar om. Konservering blei gjort for at ikkje mugg, bakteriar, gjær og enzym skulle øydeleggje maten før ein skulle setje han til livs. Forfedrane våre hadde nødvendigvis ikkje særskildt greie på kva som skjedde på mikronivå når maten blei dårleg eller kvifor han blei det. Dette har vi fyrst funne ut på 1900-talet gjennom moderne vitskap (ibid). Likevel greidde forfedrane våre å konservere maten på ein god måte ved hjelp av sin eigen empiri: tra...